در یک مطالعه جدید، پژوهشگران نورون‌ها را به حالتی جوان‌تر بازبرنامه‌ریزی کردند. پس از انجام مجموعه‌ای از آزمایش‌ها، گروه تحقیقاتی به این نتیجه رسید که موش‌ها توانسته‌اند خاطراتی را که تصور می‌شد از دست رفته‌اند، دوباره به یاد بیاورند.
مه مغزی می‌تواند ترسناک باشد. این مشکل گاهی با نشانه‌ای ساده مانند پیدا نکردن کلید خودرو یا فراموش کردن تاریخ یک قرار ظاهر می‌شود. بخشی از این کاهش حافظه طبیعی است و می‌توان آن را پیامد عادی روند سالم افزایش سن مغز دانست. با این حال، بیماری‌های تخریب‌کننده عصبی ممکن است نوع شدیدتری از اختلال حافظه را ایجاد کنند که به آن زوال عقل گفته می‌شود؛ وضعیتی که در آن توانایی بیمار برای برقراری ارتباط، حل مسئله و تفکر شفاف به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند. اکنون کارشناسان بر این باورند که کاهش حافظه و برخی علائم بیماری‌هایی مانند آلزایمر ممکن است قابلیت برگشت داشته باشند.
پژوهشگران مؤسسه پلی‌تکنیک فدرال لوزان در سوئیس، وابسته به École Polytechnique Fédérale de Lausanne یا EPFL، با استفاده از ترکیبی ویژه از ژن‌درمانی توانستند نورون‌های موش‌ها را تا حدی بازبرنامه‌ریزی کرده و عملکرد حافظه آنها را بهبود دهند. نتایج این تحقیق در ماه مارس گذشته در مجله علمی معتبر و داوری‌شده Neuron منتشر شد. اعضای گروه پژوهشی به درخواست‌ها برای ارائه توضیح درباره این تحقیق پاسخ ندادند.
نیک پاپاگئورگیو، عضو تیم ارتباطات EPFL، گفت:
بله، تا حدی. خود حافظه پاک نشده است؛ بلکه سخت‌افزار، یعنی نورون‌هایی که آن حافظه را نگه می‌دارند، بازسازی شده‌اند. با جوان و انعطاف‌پذیر شدن دوباره نورون‌ها، مغز می‌تواند بار دیگر به آن خاطرات دسترسی پیدا کند و آنها را پردازش کند، گویی چند دهه جوان‌تر است.
دقت بالای این روش یکی از عواملی است که آن را برای کاربردهای بالینی آینده امیدوارکننده می‌کند. درمان، سلول‌های مشخصی را که برای یادگیری اهمیت دارند هدف قرار می‌دهد و همین نواحی معمولاً از بخش‌هایی هستند که در اثر بیماری‌های تخریب‌کننده عصبی دچار اختلال می‌شوند. این روش از تلاش برای بازبرنامه‌ریزی کل مغز پرهیز می‌کند؛ اقدامی که می‌تواند خطرناک باشد. از سوی دیگر، دامنه اثر درمان بسیار محدود است و فعال‌سازی ژن نیز با سرعت بالایی انجام می‌گیرد، بنابراین عملکردهای ضروری سلولی کمتر در معرض اختلال قرار می‌گیرند.
اگرچه مطالعه انجام‌شده روی موش‌ها هنوز با ارائه یک درمان تحول‌آفرین برای آلزایمر در انسان فاصله زیادی دارد، نیک پاپاگئورگیو معتقد است یافته‌های آن همچنان یک تغییر اساسی در نحوه نگاه به این بیماری ایجاد می‌کند.
او نوشت:
این یافته نشان می‌دهد زوال شناختی فقط به دلیل از دست رفتن نورون‌ها رخ نمی‌دهد، بلکه نورون‌ها ممکن است بیش از حد پیر شوند و دیگر نتوانند عملکرد طبیعی خود را انجام دهند. اگر بتوانیم آنها را دوباره جوان کنیم، شاید حتی پس از آغاز بیماری نیز امکان بازگرداندن عملکرد مغز وجود داشته باشد.
