سامانههای پدافند هوایی راهبردی امروزی، به گونهای طراحی شدهاند که به عنوان بخشی از شبکههای دفاعی یکپارچه و چندلایه عمل کنند.
پدافند هوایی به یکی از فناوریهای نظامی تعیینکننده عصر ما تبدیل شده است. از موشکهای بالستیک و تسلیحات مافوق صوت گرفته تا موشکهای کروز، پهپادها و هواپیماهای رادارگریز، تهدیدات امروزی نیازمند شبکههای دفاعی چندلایهای هستند که قادر به شناسایی، ردیابی و رهگیری همزمان چندین هدف باشند.
هیچ سامانه پدافند هوایی واحدی در تمام مأموریتها بهترین نیست. برخی در رهگیری موشکهای بالستیک تخصص دارند، در حالی که برخی دیگر برای مقابله با جنگندهها، موشکهای کروز، پهپادها یا حتی تهدیدات مافوق صوت طراحی شدهاند. این فهرست به جای ارائه یک رتبهبندی قطعی، هفت مورد از پیشرفتهترین و توانمندترین سامانههای پدافند هوایی جهان را برجسته میکند که هر یک نماینده لبه فناوری در کلاس خود هستند.
۱. اس-۵۰۰ پرومته (روسیه)
اس-۵۰۰ پرومته (S-500 Prometey) جدیدترین سامانه راهبردی پدافند هوایی و موشکی دوربرد روسیه است. این سامانه برای رهگیری هواپیماها، موشکهای بالستیک، ماهوارههای مستقر در مدار سفلی زمین و طبق ادعای روسها، برخی تسلیحات مافوق صوت طراحی شده است.
این سیستم با برد درگیری گزارششده تا ۶۰۰ کیلومتر علیه هواگردها و ارتفاع رهگیری نزدیک به ۲۰۰ کیلومتر، در زمره دوربردترین سامانههای جهان قرار دارد. با این حال، بسیاری از قابلیتهای آن هنوز به طور رسمی اعلام نشدهاند و صرفا در حد گمانهزنی و شایعات هستند.
۲. تاد (ایالات متحده)
تاد (THAAD) در انهدام موشکهای بالستیک کوتاهبرد، میانبرد و دوربرد، آن هم در مرحله پایانی پرواز آنها تخصص دارد. برخلاف سامانههای متعارف زمینبههوا، تاد میتواند با تهدیدات در داخل و خارج از جو زمین درگیر شود. این سامانه در کنار سامانههای پاتریوت و ایجیس، لایهای حیاتی از معماری دفاع موشکی آمریکا و متحدانش را تشکیل میدهد و در کشورهایی از جمله کره جنوبی، گوام، اسرائیل، عربستان سعودی و امارات متحده عربی مستقر شده است.
۳. پاتریوت PAC-3 MSE (ایالات متحده)
پاتریوت (PAC-3 MSE) همچنان یکی از آزمودهترین سامانههای پدافند هوایی یکپارچه در میدان نبرد در جهان است. این سامانه که در ابتدا برای مقابله با هواپیماها توسعه یافته بود، به یک سیستم دفاعی بسیار توانمند در برابر موشکهای کروز، پهپادها و موشکهای بالستیک تاکتیکی تکامل یافته است. پاتریوت که توسط بیش از ۱۸ کشور عملیاتی شده است، به معیاری برای پدافند هوایی و موشکی سازگار با ناتو تبدیل شده است.
۴. اس-۴۰۰ تریومف (روسیه)
اس-۴۰۰ تریومف (S-400 Triumf) روسیه در زمره سامانههای پدافند هوایی دوربرد با بیشترین گستردگی استقرار در جهان امروز قرار دارد. این سامانه که برای درگیری همزمان با هواپیماها، موشکهای کروز، پهپادها و موشکهای بالستیک طراحی شده، از چندین نوع رهگیر بهینهشده برای بردهای مختلف استفاده میکند. اس-۴۰۰ به کشورهایی از جمله چین، هند و ترکیه صادر شده که این امر، با وجود بحثهای مداوم در مورد کارایی واقعی آن در برابر جنگندههای رادارگریز مدرن، نشاندهنده اهمیت راهبردی این سیستم است.
۵. فلاخن داوود (اسرائیل)
فلاخن داوود (David’s Sling) که به طور مشترک توسط رافائل (Rafael) و آرتیاکس (RTX) توسعه یافته است، شکاف بین سامانههای دفاع موشکی گنبد آهنین و پیکان اسرائیل را پر میکند. این سامانه برای رهگیری موشکهای بالستیک تاکتیکی، موشکهای کروز، هواپیماها، پهپادها و راکتهای بزرگ با استفاده از رهگیر بسیار مانورپذیر استانر (Stunner) بهینهسازی شده است. فلاخن داوود وارد خدمت عملیاتی شده و بخش مرکزی شبکه دفاع موشکی چندلایه اسرائیل را تشکیل میدهد که سامانههای دفاعی در ارتفاعات پایینتر و بالاتر را تکمیل میکند.
۶. سامپ/تی انجی (فرانسه – ایتالیا)
سامانه SAMP/T NG پیشرفتهترین سیستم پدافند هوایی زمینپایه اروپا به شمار میرود. این سامانه که حول خانواده رهگیرهای آستر-۳۰ (Aster 30) ساخته شده است، میتواند ضمن ردیابی همزمان چندین تهدید، در برابر جنگندهها، موشکهای کروز، پهپادها و موشکهای بالستیک دفاع کند. این سامانه نسل جدید، از رادارهای ارتقایافته آرایه فازی فعال (AESA)، قابلیتهای فرماندهی و کنترل پیشرفتهتر و مقاومت بهبودیافته در برابر جنگ الکترونیک بهره میبرد. سامپ/تی انجی انتظار میرود به یکی از داراییهای اصلی پدافند هوایی دوربرد ناتو در اروپا تبدیل شود.
۷. اچکیو-۹بی (چین)
سامانه HQ-9B، سیستم موشکی زمینبههوای دوربرد و پرچمدار چین است و ستون فقرات شبکه راهبردی پدافند هوایی ارتش آزادیبخش خلق را تشکیل میدهد. سامانه HQ-9B که از نظر مفهومی به طور گسترده با خانواده سامانههای اس-۳۰۰ و اس-۴۰۰ قابل مقایسه دانسته میشود، میتواند ضمن یکپارچگی با معماری گستردهتر پدافند هوایی چین، با جنگندهها، موشکهای کروز و برخی تهدیدات موشکی بالستیک درگیر شود. این سامانه همچنین به بازارهای بینالمللی صادر شده که نشاندهنده حضور فزاینده چین در بازار جهانی تجهیزات دفاعی است.
