دیرینهشناسان هنوز اطلاعات محدودی درباره نوزادان Tyrannosaurus rex در اختیار دارند.
با وجود اینکه این شکارچی غولپیکر سالهاست جایگاه ویژهای در فرهنگ عامه و دنیای علم دارد، شاید عجیب به نظر برسد که نخستین بقایای فسیلشده یک جنین متعلق به خانواده تیرانوسوریدها تنها در حدود سال ۲۰۲۱ بهطور رسمی در مقالات علمی داوریشده تأیید شد.
نوزادانی که از همان آغاز شکارچی بودند
اگر این کشف سالها زودتر انجام میشد، بدون شک حتی استیون اسپیلبرگ هم از آن برای خلق صحنههای متفاوتی الهام میگرفت. اکنون پژوهش تازهای که در ماه جاری در نشریه علمی Biology منتشر شده، فسیلهای دو نوزاد تیرانوسورید را بررسی کرده است؛ یکی متعلق به T. Rex و دیگری از خویشاوند نزدیک آن یعنی Gorgosaurus libratus. نتایج نشان میدهند ساختار دندانها و شبکه رگهای خونی در استخوانهای این جانوران ثابت میکند که آنها از همان روزهای نخست زندگی، بسیار فعال و شکارچیانی خطرناک بودند. با وجود این تواناییها، وزن هر نوزاد تنها حدود ۲.۵ کیلوگرم بود و اندازهای نزدیک به یک گربه خانگی داشت.
اریک اسنایولی، استاد کالبدشناسی دانشگاه ایالتی اوکلاهاما و از نویسندگان این تحقیق، توضیح داد که تیرانوسورها در هیچ مرحلهای از زندگی بیخطر نبودند. به گفته او، نوزادان مدت کوتاهی پس از خروج از تخم، لانه را ترک میکردند و خیلی زود شکار موجودات دیگر را آغاز میکردند.
او گفت که این نوزادان هنگام تغذیه، استخوان طعمههای خود را خرد میکردند؛ رفتاری که شباهت زیادی به شیوه تغذیه تیرانوسورهای بالغ داشت. اسنایولی در پژوهشهای خود با استفاده از مهندسی زیستپزشکی و تصویربرداری سهبعدی، ساختار بدن جانورانی از دایناسورها گرفته تا ورزشکاران انسان را بررسی میکند.
بررسی استخوانهای پا و دندانها
اسنایولی و همکارانش مطالعه خود را روی استخوانهای متاتارس، یعنی استخوانهای بلند بخش میانی پا و انگشتان، در T. Rex و Gorgosaurus libratus متمرکز کردند. نیکلاس لانگریچ، دیرینهشناس عضو این گروه، نخستین نمونه از استخوان متاتارس یک نوزاد T. Rex را در میان مجموعه فسیلهای مرکز T. Rex Discovery وابسته به موزه سلطنتی ساسکاچوان کانادا شناسایی کرده بود.
اسنایولی توضیح داد که بررسی این استخوانها میتوانست مشخص کند آیا نوزادان تیرانوسور بلافاصله پس از تولد شکار را آغاز میکردند یا برای مدتی در لانه باقی میماندند. یافتهها نشان داد وجود کانالهای ویژه در استخوانها بیانگر آن است که این جانوران خیلی زود از لانه خارج شده و روی پاهای خود میدویدند.
شواهد رشد سریع
پژوهشگران برای بررسی دقیقتر، از نوع پیشرفتهای از سیتیاسکن به نام میکروتوموگرافی رایانهای سنکروترون استفاده کردند تا هم سن واقعی این فسیلها و هم سبک زندگی آنها را مشخص کنند. استخوان متاتارس نوزاد T. Rex هیچ حلقه رشدی نداشت؛ موضوعی که نشان میداد این نمونه به دایناسوری تعلق داشته که تنها مدت کوتاهی از تولدش گذشته بود. تصاویر همچنین شبکهای متراکم و پیچیده از رگهای خونی را درون استخوان آشکار کرد که نشانه رشد بسیار سریع این جانور در نخستین روزهای زندگی است.
دندانهایی با نشانههای شکار
اعضای گروه تحقیق دندانهای فسیلشده این تیرانوسوریدها را نیز مورد مطالعه قرار دادند. روی این دندانها آثار فرسایش و آسیب، از جمله ساییدگی مینای نوک دندان، دیده میشد؛ الگویی که با آسیبهای رایج دندان در تیرانوسورهای بالغ مطابقت داشت.
بر پایه این شواهد و همچنین مقایسه رفتار آنها با کروکودیلهای جوان و برخی پرندگان خویشاوند، پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که نوزادان T. Rex و Gorgosaurus libratus اندکی پس از خروج از تخم، لانه را ترک میکردند و احتمالاً از همان زمان به شکار میپرداختند.
شیوه پرورش فرزندان
شواهد فسیلی پیشین در کنار یافتههای تازه نشان میدهد که T. Rex در هر بار تخمگذاری حدود ۲۰ تا ۳۰ تخم میگذاشت. نیکلاس لانگریچ، پژوهشگر ارشد دانشگاه بث انگلستان و نویسنده اصلی این مطالعه، معتقد است این تعداد تخم اطلاعات مهمی درباره روش پرورش نوزادان در اختیار دانشمندان قرار میدهد.
او توضیح داد که هر جانوری برای سرمایهگذاری روی نسل بعدی محدودیتهایی دارد. به همین دلیل یا میتواند تعداد زیادی فرزند داشته باشد یا منابع بیشتری را صرف مراقبت از تعداد کمی نوزاد کند و انجام همزمان هر دو راهبرد تقریباً امکانپذیر نیست.
لانگریچ ادامه داد که اندازه کوچک نوزادان تیرانوسور نشان میدهد این جانوران راهبرد تولید تعداد زیادی فرزند کوچک را انتخاب کرده بودند و میزان مراقبت مستقیم والدین از آنها نسبتاً محدود بوده است.
او در پایان گفت که احتمالاً والدین تا حدی از لانه محافظت کرده و برای مدتی کوتاه نوزادان را هدایت میکردند؛ رفتاری که امروزه در کروکودیلها و پرندگان بزرگ زمینی مانند شترمرغ نیز دیده میشود. با این حال، نوزادان خیلی زود توانایی تأمین نیازهای خود را به دست میآوردند و مستقل میشدند.
