ظاهر و پوشش در طول تاریخ فقط برای زیباتر دیده شدن نبوده است.
لباس، مدل مو و شیوه آراستن افراد در دورههای مختلف، نشانهای از جایگاه اجتماعی، وابستگیهای سیاسی، گرایشهای فرهنگی و حتی هویت شخصی آنها به شمار میرفت. به همین دلیل، حکومتها بارها تلاش کردند این نشانههای ظاهری را کنترل کنند. یکی از نمونههای جالب این موضوع به سال ۴۱۶ میلادی بازمیگردد؛ زمانی که دو امپراتور روم، هونوریوس و تئودوسیوس دوم، تصمیم گرفتند با رواج مدل موی بلند در میان مردان رومی مقابله کنند و آن را برای شهروندان مرد نامناسب دانستند.
نگرانی از نفوذ فرهنگ اقوام بیگانه
قانون موهای بلند احتمالاً تنها به دلیل سلیقه ظاهری فرمانروایان تصویب نشد. خاویه آرس، تاریخنگار، در پژوهشی که در نشریه علمی Pyrenae منتشر کرده، توضیح میدهد که حکومت روم موهای بلند مردان را به افزایش نفوذ فرهنگ اقوام موسوم به بربرها مرتبط میدانست. البته نگرانی اصلی ورود گسترده ژرمنها، فرانکها یا گوتها به قلمرو روم نبود، بلکه مسئولان از این موضوع هراس داشتند که سبک آرایش و ظاهر این اقوام به تدریج میان مردم روم محبوب شود. از نگاه اشراف رومی، تقلید از این شیوههای ظاهری مایه تحقیر و تضعیف هویت سنتی امپراتوری بود.
قوانین پوشش برای حفظ نظم اجتماعی
در روم باستان، تصویب قوانین مربوط به لباس و آراستگی ظاهری، که با نام قوانین پوشش شناخته میشد، یکی از ابزارهای حفظ نظم اجتماعی محسوب میشد. در سالهای پایانی امپراتوری، حاکمان برای هر طبقه اجتماعی نوع مشخصی از پوشش را تعیین میکردند تا تشخیص جایگاه افراد، از جمله بردگان، به آسانی امکانپذیر باشد. علاوه بر این، سناتورها اجازه نداشتند از لباس یا تجهیزات نظامی استفاده کنند و برخی سبکهای پوشش که به فرهنگهای خارجی نسبت داده میشد نیز با محدودیت روبهرو بود.
به باور خاویه آرس، زمان اجرای قانون ممنوعیت موهای بلند کاملاً حسابشده بود. این فرمان تنها شش سال پس از آن صادر شد که آلاریک، پادشاه ویزیگوتها، در سال ۴۱۰ میلادی شهر رم را تصرف و غارت کرد. تا سال ۴۱۶، لباسها و مدل موهای ژرمنی به اندازهای میان مردم رواج یافته بود که امپراتوران از گسترش فرهنگ ژرمنی در میان شهروندان خود احساس خطر میکردند و نگران بودند این روند اقتدار سیاسی آنها را کاهش دهد. به همین دلیل، علاوه بر الزام مردان به کوتاه نگه داشتن موهایشان، استفاده از لباسهایی که از پوست حیوانات ساخته میشد نیز ممنوع اعلام گردید؛ حتی بردگان هم اجازه پوشیدن چنین لباسهایی را نداشتند، زیرا این نوع پوشش یادآور دشمنان ژرمنی روم بود.
با وجود تمام این محدودیتها، نتیجه نهایی چندان اهمیتی پیدا نکرد. تنها چند دهه بعد، در سال ۴۷۶ میلادی، امپراتوری روم غربی عملاً از هم فروپاشید و قدرت نظامی و اقتصادی آن به همان اقوامی منتقل شد که طبقه حاکم روم تلاش میکرد با جلوگیری از گسترش سبک پوشش و آرایش آنها، نفوذ فرهنگیشان را مهار کند. در نهایت، سیاستهایی که برای حفظ هویت رومی طراحی شده بود، نتوانست مانع تغییرات بزرگ تاریخی و سقوط این امپراتوری شود.
