شاتوت از میوه های محبوب فصل بهار است و در خانواده توت ها نیز جایگاه ویژه ای دارد چون سرشار از آنتی اکسیدان ها، ویتامین ها و مواد معدنی هستند که از همه چیز از سلامت قلب گرفته تا ایمنی، پشتیبانی میکنند. همچنین گفته میشود شاتوت به مدیریت سطح قند خون، بهبود هضم و درخشندگی پوست کمک میکند. در این مقاله میخواهیم به بررسی خواص شاتوت برای سلامت بدن بپردازیم و بیشتر با این میوه آشنا شویم. تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.
شاتوت چیست؟ آیا همان توت سیاه است؟
شاتوت (یا شاه توت) نوعی میوه از خانواده توتهاست که به رنگ قرمز تیره تا بنفش مایل به سیاه دیده میشود و طعمی ترش و شیرین دارد؛ این میوه روی درختی به نام Morus nigra رشد میکند و معمولاً در مناطق معتدل کشت میشود. شاتوت علاوه بر مصرف تازه، در تهیه مربا، شربت و دسر هم کاربرد دارد و به دلیل داشتن آنتیاکسیدانها، ویتامین C و مواد معدنی، از میوههای مفید برای تقویت سیستم ایمنی و سلامت بدن محسوب میشود.
شاتوت و توت سیاه از نظر گیاه شناسی یکی نیستند، هرچند که در زبان عامیانه و بازار مصرف ایران گاهی این دو نام به اشتباه به جای یکدیگر به کار میروند. همچنین توجه داشته باشید که هر دوی اینها با میوه بلک بری (Blackberry) که روی بوته های خاردار رشد میکند متفاوت هستند. شاتوت و توت سیاه هر دو روی درخت رشد میکنند اما تفاوت های اساسی با هم دارند.
شاتوت ها معمولا طعمی ملس دارند اما توت سیاه مانند توت سفید کاملا شیرین است. همچنین شاتوت ها نسبت به توت سیاه آبدار تر هستند و رنگ دهی بالایی دارند برای مثال وقتی شاتوت میخورید دست ها رنگی قرمز و مایل به بنفش میگیرد. این دو از نظر ظاهر هم با هم متفاوتند گوشت شاتوت آبدار و درشت تر از توت سیاه است.
ارزش غذایی شاتوت
مواد مغذی اصلی در یک وعده ۳.۵ اونسی ( ۱۰۰ گرمی ) شاتوت تازه به شرح زیر است:
| ماده مغذی | مقدار در ۱۰۰ گرم |
|---|---|
| انرژی (کالری) | ۴۳ کیلوکالری |
| آب | ۸۸ گرم |
| کربوهیدرات | ۹.۸ گرم |
| قند طبیعی | ۴.۹ گرم |
| فیبر غذایی | ۱.۷ گرم |
| پروتئین | ۱.۴ گرم |
| چربی | ۰.۴ گرم |
| ویتامین C | ۳۶ میلیگرم |
| ویتامین K | ۷.۸ میکروگرم |
| پتاسیم | ۱۹۴ میلیگرم |
| کلسیم | ۳۹ میلیگرم |
| آهن | ۱.۸ میلیگرم |
شاتوت از میوه های محبوب فصل بهار است و در خانواده توت ها نیز جایگاه ویژه ای دارد چون سرشار از آنتی اکسیدان ها، ویتامین ها و مواد معدنی هستند که از همه چیز از سلامت قلب گرفته تا ایمنی، پشتیبانی میکنند. همچنین گفته میشود شاتوت به مدیریت سطح قند خون، بهبود هضم و درخشندگی پوست کمک میکند. در این مقاله میخواهیم به بررسی خواص شاتوت برای سلامت بدن بپردازیم و بیشتر با این میوه آشنا شویم. تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.
خواص شاتوت چیست؟
ترکیبات گیاهی موجود در شاتوت یا عصاره شاتوت ممکن است در برابر چندین بیماری مزمن مانند بیماری قلبی، دیابت و سرطان مفید باشند. در ادامه به بررسی خواص شاتوت میپردازیم:
خواص شاتوت برای سرماخوردگی
شاتوت خواص ضد التهابی، آنتی اکسیدانی و ضد میکروبی قوی دارد که به تسکین دستگاه تنفسی، کاهش تب و کاهش شدت علائم سرماخوردگی کمک میکند. اگرچه این گیاه سابقه طولانی در سیستم های طب سنتی مانند طب سنتی چینی و طب یونانی دارد اما علم مدرن فواید آن برای مبارزه با سرماخوردگی را به غلظت بالای آنتوسیانینها، فلاونوئیدها و ویتامین C موجود در آن نسبت میدهد.
خواص شاتوت برای ریه
شاتوت خواص قوی ضد التهابی، آنتی اکسیدانی و ضد میکروبی ارائه میدهد که میتواند از ریه ها محافظت کند، آسیب بافت تنفسی را کاهش دهد و مشکلات تنفسی را تسکین دهد. تحقیقات نشان میدهد که عصاره شاتوت به طور قابل توجهی تعداد گلبولهای سفید التهابی (لکوسیت ها) را در مایعات ریه کاهش میدهند. این امر به تسکین مجاری هوایی تحریک شده در طول استرس تنفسی حاد یا مزمن کمک میکند. بررسیهای فیتوشیمیایی مدرن نشان میدهد که کوئرستین موجود در شاتوت به شل شدن عضلات مجاری هوایی کمک میکند. این ماده به عنوان یک گشاد کننده برونش طبیعی ملایم برای سهولت تنفس عمل میکند.
خواص شاتوت برای کبد
شاتوت در درجه اول مزایای محافظت کبدی قوی را با کاهش تجمع چربی کبد، کاهش آنزیم های کبدی بالا و مبارزه با استرس اکسیداتیو ارائه میدهد. تحقیقات منتشر شده نشان میدهد که ترکیبات زیست فعال موجود در میوه ها و برگ های آن – مانند آنتوسیانین ها، فلاونوئیدها (کوئرستین و لوتئولین) و اسیدهای فنولیک به محافظت از بافت کبد در برابر آسیب های متابولیکی، شیمیایی و ناشی از دارو کمک میکنند.
عصاره شاتوت به پیشگیری و مدیریت بیماری کبد چرب غیرالکلی کمک میکنند. مطالعات نشان میدهد که این ماده تولید چربی را کاهش میدهد، تری گلیسیرید کبدی را کم میکند و تجمع چربی در بافت کبد را محدود میکند.
محافظت از کلیه
شاتوت به دلیل غلظت بالای ترکیبات آنتیاکسیدانی فعال مانند آنتوسیانین ها، فلاونوئیدها و اسیدهای فنولیک مزایای محافظت کننده قوی کلیه (محافظت کننده کلیه) را ارائه میدهد. تحقیقات علمی و طب سنتی به چندین روش کلیدی اشاره دارند که برگ ها و عصاره های میوه توت سیاه از سلامت کلیه پشتیبانی میکنند. در مدل های دیابت نشان داده شده است که این عصاره تغییرات هیستوپاتولوژیک مضر در کلیهها را کاهش میدهد. این عصاره تجمع گلیکوژن، دژنراسیون چربی و التهاب سلولی در لوله های کلیوی را به حداقل میرساند.
خواص شاتوت برای معده
شاتوت فواید محافظتی قوی برای دستگاه گوارش دارد از پوشش معده در برابر زخم ها محافظت میکند و به دلیل داشتن فیبر غذایی غنی و آنتی اکسیدان های فعال عملکرد کلی دستگاه گوارش را بهینه میکند. مطالعات پیش بالینی روی حیوانات نشان میدهد که عصاره میوه و برگ شاتوت به طور قابل توجهی اندازه زخم های معده ناشی از الکل یا داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی را کاهش میدهد.
این میوه حاوی مقدار قابل توجهی پکتین، یک فیبر محلول طبیعی است که به عنوان یک ملین ملایم برای کمک به حرکات روده عمل میکند. فیبر نامحلول متعادل، حجم مدفوع را افزایش میدهد و عبور روان آن از دستگاه گوارش را تضمین میکند و اسپاسمهای دردناک معده را تسکین میدهد. پلیفنولهای گیاهی فعال به تنظیم باکتری های معده و روده کمک میکنند و رشد میکروب های سالم را که هضم طولانی مدت را بهینه میکنند تقویت میکنند.
سلامت مادر و جنین
شاتوت فواید تغذیه ای و فیزیولوژیکی مختلفی را در دوران بارداری ارائه میدهد اما ایمنی آن به شدت به این بستگی دارد که کدام قسمت از گیاه مصرف میشود. میوه های کامل و رسیده توت سیاه ویتامین ها و آنتی اکسیدان های ضروری را فراهم میکنند که از سلامت مادر حمایت میکنند در حالی که عصاره های برگ دارویی بسیار غلیظ معمولاً باید اجتناب شوند مگر اینکه به طور خاص توسط یک متخصص مراقبتهای بهداشتی تأیید شده باشند.
این میوه به طور طبیعی حاوی پکتین یک فیبر محلول است که به عنوان یک ملین ملایم برای بهبود هضم و تسکین یبوست شایع ناشی از بارداری عمل میکند. این میوه مقادیر زیادی آهن، پتاسیم و منیزیم را فراهم میکند. آهن به تولید گلبول های قرمز خون کمک میکند تا از کم خونی جلوگیری شود در حالی که منیزیم از رشد عصب، عضله و استخوان پشتیبانی میکند. غلظت بالای ویتامین C سیستم ایمنی را تقویت کرده و از مادر و جنین در حال رشد در برابر بیماری های شایع محافظت میکند. این میوه که سرشار از آنتوسیانین ها و فلاونوئیدها است گونه های فعال اکسیژن را خنثی کرده و استرس اکسیداتیو سلولی را کاهش میدهد.
خواص شاتوت برای پوست
شاتوت با محو کردن هایپرپیگمانتاسیون، مقابله با پیری اکسیداتیو و تسکین بیماریهای التهابی پوست سلامت پوست را بهبود میبخشد. شاتوت غنی از ترکیبات فعال قوی مانند آنتوسیانین ها، فلاونوئیدها و ویتامین C است و به دلیل خواص درمانی ملایم اما چندوجهی خود در فرمولاسیون های مدرن مراقبت از پوست بسیار ارزشمند است.
خواص شاتوت برای فشار خون
شاتوت به دلیل غنی بودن از آنتی اکسیدان ها، مواد معدنی و ترکیبات گشادکننده عروق به کاهش فشار خون و محافظت از سلامت قلب و عروق کمک میکند. هم میوه و هم برگ های آن در طب سنتی و مدرن برای مدیریت فشار خون بالا استفاده میشوند. آزمایش های بالینی و حیوانی نشان میدهد که مصرف روزانه شاتوت تازه یا نوشیدنی های توت غلیظ به طور قابل توجهی فشار خون سیستولیک و دیاستولیک را کاهش میدهد. یک مطالعه حیوانی نشان داد که عصاره های اتانولی میوه با جلوگیری از بازسازی مضر عروق و ضخیم شدن دیوارههای شریان، فشار خون را به صورت وابسته به دوز به حالت عادی برمیگردانند.
خواص شاتوت برای کودکان
شاتوت فواید سلامتی قابل توجهی برای کودکان در حال رشد دارد و در درجه اول به عنوان یک ابرغذای سرشار از مواد مغذی عمل میکند که ایمنی را تقویت، به هضم غذا کمک و از کمخونی دوران کودکی جلوگیری میکند. این میوه همه کاره که سرشار از ویتامین ها، مواد معدنی ضروری و رنگدانههای آنتی اکسیدانی بنفش تیره است که میتوانید با خیال راحت در رژیم غذایی کودک خود بگنجانید.
یک فنجان توت تازه، مقدار زیادی ویتامین C تأمین میکند و مصرف منظم آن به کودکان کمک میکند تا با میکروب های رایج مهدکودک و مدرسه مبارزه کنند و شدت سرماخوردگی، آنفولانزا و مشکلات تنفسی را کاهش دهند. شربت شاتوت نیز از دیرباز در درمان های سنتی برای تسکین گلودرد، تورم لوزه ها و التهاب لوزه در کودکان استفاده میشده است.
مفید برای کاهش وزن
شاتوت بهعنوان یک میوه کمکالری و سرشار از فیبر، میتواند گزینهای هوشمندانه برای افرادی باشد که به دنبال کاهش وزن هستند. فیبر موجود در شاتوت با ایجاد احساس سیری طولانیمدت، از پرخوری جلوگیری کرده و به کنترل اشتها کمک میکند. از طرفی، قند طبیعی آن نسبتاً پایین است و باعث افزایش ناگهانی قند خون نمیشود؛ بنابراین تمایل به ریزهخواری را کاهش میدهد. وجود آنتیاکسیدانها نیز به بهبود متابولیسم بدن و کاهش التهاب کمک میکند که هر دو در فرآیند لاغری نقش مهمی دارند. در مجموع، گنجاندن شاتوت در یک رژیم غذایی متعادل میتواند روند کاهش وزن را سالمتر و پایدارتر کند.
خواص شاتوت برای کم خونی
شاتوت با تأمین آهن گیاهی برای تولید هموگلوبین و غلظت بالای ویتامین C برای بهبود چشمگیر جذب آهن به مبارزه با کم خونی کمک میکند. اگرچه در طب سنتی برای خونسازی بسیار ارزشمند است اما حاوی مقادیر متوسطی از آهن گیاهی است و باید مکمل درمانهای پزشکی کمخونی باشد نه جایگزین آنها.
تقویت بینایی
شاتوت به دلیل داشتن آنتیاکسیدانهای قوی مانند آنتوسیانینها و ویتامین C میتواند به تقویت سلامت چشم و بهویژه محافظت از شبکیه کمک کند. این ترکیبات با کاهش استرس اکسیداتیو در بافت چشم، از آسیب سلولهای بینایی جلوگیری کرده و روند تحلیل دید در اثر افزایش سن را کندتر میکنند. همچنین وجود برخی مواد مغذی در شاتوت میتواند به بهبود جریان خون در عروق ظریف چشم کمک کرده و در نهایت باعث تقویت نسبی بینایی و کاهش خستگی چشم شود.
مصرف شاتوت برای چه کسانی مضر است؟
مصرف شاتوت به طور کلی بیخطر است اما چندین گروه باید به دلیل اثرات آن بر قند خون، تداخلات دارویی و سمیت بالقوه در برخی از قسمتهای گیاه از مصرف آن خودداری کنند. این افراد عبارتند از:
- بیماران دیابتی و مبتلا به افت قند خون: این میوه قند خون را به شدت کاهش میدهد و مصرف هم زمان آن با داروهای دیابت خطرناک است.
- افراد در صف جراحی: به دلیل تاثیر بر قند خون باید حداقل دو هفته قبل از عمل مصرف آن قطع شود.
- افراد دارای حساسیت به انجیر: به دلیل هم خانواده بودن این دو احتمال بروز حساسیت متقاطع وجود دارد.
کلام آخر:
همانطور که خواندید شاتوت را میتوان یکی از میوههای کمکالری اما بسیار مغذی دانست که با داشتن آنتیاکسیدانهای قوی، ویتامینها و فیبر، نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی، بهبود سلامت قلب و کنترل قند خون ایفا میکند. این میوه خوشطعم نهتنها یک انتخاب سالم برای میان وعده است، بلکه میتواند به بهبود عملکرد گوارش و کاهش التهاب در بدن نیز کمک کند.
با گنجاندن شاتوت در رژیم غذایی روزانه، میتوان بهسادگی از خواص بینظیر آن بهرهمند شد و قدمی مؤثر در مسیر سبک زندگی سالم برداشت. البته مانند هر ماده غذایی دیگر، مصرف متعادل آن توصیه میشود تا بیشترین فایده را بدون ایجاد عوارض احتمالی دریافت کنید.
سوالات متداول مقاله خواص شاتوت:
۱- خاصیت آب شاتوت بیشتر است یا میوه آن؟
توصیه میکنیم میوه را مصرف کنید تا از فیبر موجود در آن نیز بهره ببرید.
۲- آیا شاتوت روی قند خون نیز تاثیر دارد؟
بله می تواند در مدیریت دیابت مفید باشد زیرا افزایش قند خون بعد از غذا را کند میکند.
منابع:
- https://neenasdietclinic.com
- https://www.bajajfinserv.in
- https://natureclaim.com
