آینده دنیای فناوری به سمتی میرود که در آن دیگر هیچچیز را مالک نخواهید بود | دیجینوی
فکر میکنید همین حالا هم تعداد اشتراکهای ماه ماهیانه و هزینههای جانبیتان به اندازه کافی زیاد شده است؟ بهتر است خودتان را برای شرایطی بهمراتب سختتر آماده کنید.
شرکت اپل با معرفی برنامه جدید خود با نام Apple Upgrade، رسما مسیر را برای آیندهای کاملا مبتنی بر اجاره هموار کرده است؛ آیندهای تاریک و طعنهآمیز که در آن، شما دیگر عملا هیچگونه مالکیتی روی گجتها و ابزارهای تکنولوژیای که برایشان پول پرداخت میکنید، نخواهید داشت.
اپل نیز درست مانند هر بنگاه تجاری دیگری، قیمت گجتهای خود را به شکل چشمگیری افزایش داده است تا بتواند از پس هزینههای سرسامآور خرید تراشههای حافظه رم بربیاید؛ هزینههای بزرگی که بهواسطه تقاضای سرریز شده مراکز داده و هوش مصنوعی سر به فلک کشیدهاند. از آنجا که سایر شرکتهای فناوری همواره اپل را به عنوان قطبنما و شاخص اصلی برای پیشبینی روندهای بازار رصد میکنند، وقتی میبینند که این غول کوپرتینویی مشکل قیمتگذاری نجومی محصولاتش را با راهاندازی طرحهای اجارهای حل کرده است، شک نکنید که آنها نیز به سرعت از این الگو پیروی خواهند کرد.
برنامه اجارهای اپل در نگاه نخست معاملهای وسوسهبرانگیز و کمخطر به نظر میرسد. برای نمونه، گوشیهای پرچمداری مانند آیفون ۱۷ پرو با پایهایترین ظرفیت یعنی ۲۵۶ گیگابایت حافظه داخلی، قیمتی سرسامآور معادل ۱۱۰۰ دلار دارند. اما با پرداخت ماهانه ۳۱.۹۹ دلار، نگهداری این گوشی در یک بازه زمانی دو ساله حدود ۷۶۷ دلار برای شما آب میخورد. پس از پایان این دوره اجارهای، دست شما باز است که یا مابقی قیمت دستگاه را تسویه کنید تا گوشی رسما مال شما شود، یا آن را سالم تحویل دهید و آخرین مدل جذابتر بازار را جایگزینش کنید. اپل وعده داده است که اگر احیانا پرداخت قسطی را فراموش کنید، فورا گوشی شما را قفل نخواهد کرد؛ البته این قاعده تا زمانی برقرار است که پرداختهای خود را بیش از سه ماه متوالی عقب نیندازید، در غیر این صورت اپل بدون تعارف دستگاه متعلق به خودش را پس خواهد گرفت.
طرح ارتقای اپل شاید در کوتاهمدت جیب شما را نجات دهد و پول کمتری از حسابتان کم کند، اما در عوض برای خود شرکت به معاملهای فوقالعاده سودآور و بیدردسر تبدیل میشود. مدلهای کسبوکار مبتنی بر اجاره زمانی به اوج کارایی میرسند که شرکت بتواند کالای اجارهدادهشده را پس بگیرد، آن را در کارخانه بازسازی و نوسازی کند و مجددا با تخفیفی وسوسهبرانگیز به مشتری جدیدی بفروشد. در چنین چرخهای، خریداران آینده عملا دارند هزینههای پنهان خرید فعلی شما را یارانه میدهند و یاریتان میکنند! اپل به پشتوانه شبکه عظیمی از فروشگاههای مدرن و انبوهی از مشتریان وفاداری که عادت دارند هر سال گوشیهای آیفون یا مکبوکهای خود را با مدلهای نو تعویض کنند، میتواند این بازی تجاری را به بینقصترین شکل ممکن اجرا کند.
از آنجا که سامسونگ همواره به عنوان پیرو سرسخت سیاستهای اپل شناخته میشود، اصلا بعید نیست که بهزودی شرایط و طرحهای اجاره مشابهی را برای محصولات آینده خود پیشنهاد دهد. گوشی تاشوی جدید و پرچمدار گلکسی زد فولد ۸، با آن برچسب قیمت نجومی ۱۸۰۰ دلاریاش و رقابت نفسگیری که ناگزیر با مدل تاشوی همرده اپل یعنی با نام احتمالی آیفون اولترا خواهد داشت، گزینهای کاملا ایدهآل و آماده برای پیادهسازی چنین طرحهای اجارهای است.
هزینههای زیاد ساخت گجتها، آینده این صنعت را برای بسیاری از شرکتهای دیگر نیز به شدت مهآلود و نامطمئن ساخته است. ماه گذشته بود که بخش ایکس باکس در شرکت مایکروسافت، قیمت کنسولهای ایکس باکس سری ایکس/اس خود را برای سومین بار در طول تنها یک سال گذشته افزایش داد. آشا شارما، مدیرعامل این بخش، صراحتا اعلام کرد که از این پس طرفداران ایکس باکس به جای خرید نقدی، میتوانند هزینه کنسول را به صورت اقساطی پرداخت کنند یا به سراغ خرید کنسولهای دستدوم با قیمتهای تعدیلشده بروند. حتی اگر پروژه کنسول نسل بعدی ایکس باکس ملقب به Project Helix، قیمتی معادل ۱۰۰۰ دلار یا بیشتر داشته باشد، مایکروسافت احتمالا به جای فروش نقدی، گیمرها را تشویق خواهد کرد تا این سختافزار را برای چند سال اجاره کنند و در نهایت پس از پس گرفتن دستگاه، مدل بازسازیشده آن را با قیمتی ارزانتر به دست خریدار بعدی برساند.
با این حال، طرحهای اجارهای قرار نیست لزوما برای همهی شرکتها جواب بدهند؛ بهویژه آن دسته از برندهایی که از داشتن پایگاه وفاداری سرسخت از مشتریان محرومند. برای مثال، شرکت HP به عنوان یکی از غولهای سنتی دنیای رایانه و چاپگر، پیشتر برنامه اشتراکی اختصاصیِ خود را برای عرضه لپتاپهای کاری و گیمینگ به راه انداخته بود. اما آن طرح در پانزدهم ژوئیه، یعنی دقیقا کمی بیش از یک هفته پیش از آنکه اپل طرح اجاره خود را معرفی کند، به شکلی کاملا بیسروصدا و شکستخورده به خط پایان رسید. کاربرانی که از قبل لپتاپهای این طرح را در اختیار داشتند، پس از توقف برنامه، به شکلی مسالمتآمیز توانستند همان دستگاهها را برای همیشه برای خود نگه دارند!
خبرنگاران رسانه Gizmodo برای کسب اطلاع از برنامههای آینده اچپی با این شرکت تماس گرفتند، اما پیش از انتشار مقاله هیچ پاسخی دریافت نکردند. با این حال، سازندگان گجتهای الکترونیکی باید هرچه زودتر چارهای بیاندیشند؛ چرا که وضعیت بازار در بحران عجیبی به سر میبرد. سی.کی. چانگ، مدیرعامل شرکت تایوانی Apacer که در زمینه قطعات حافظه فعالیت میکند، طی گزارشی به سرمایهگذاران هشدار داد که تولید تراشههای حافظه DRAM ممکن است در سال ۲۰۲۷ با افت شدید و ویرانگر بیش از ۷۰ درصدی مواجه شود. کواک نو-جونگ، مدیرعامل شرکت بزرگ و کرهای تولیدکننده حافظه SK Hynix نیز اخیرا در گفتگو با خبرگزاری رویترز با صراحت اعلام کرد:
ما پیشبینی میکنیم که سال آینده، از منظر تأمین قطعات و مواد اولیه، تاریکترین و بدترین سال در تاریخ این صنعت باشد.
گسترش برنامههای اجارهای به شکلی نامحسوس و طبیعی، حس اصیل مالکیت را از شما سلب کرده و رابطهتان با وسایل شخصیتان را دگرگون میکند. قراردادهای اجارهای در راه، احتمالا پر از بندهای ریز و تنبیهشدنی خواهند بود؛ از جریمههای گزاف فسخ زودهنگام قرارداد گرفته تا قفل شدن نرمافزاری دستگاه در صورت چند روز تاخیر در پرداخت اقساط. حتی ممکن است بر اثر مراجعه به تعمیرکاران متفرقه و آزاد برای تعویض یک قطعه ساده، مشمول جریمههای سنگین شوید. ادامه این روند و قیمتهای نجومی فناوری، کاربران را در چرخهای اسارتبار گرفتار خواهد کرد که در آن مجبورند تا پایان عمر، گجتهای ضروری خود را اجاره کنند و در نتیجه، هرگز کنترل و تسلط واقعی روی ابزارهایی که روزمره با آنها زندگی میکنند، نداشته باشند.
