باستانشناسان در مرکز تاریخی شهر کولومنا در روسیه، یک کوزه سفالی مربوط به دوران قرون وسطی را پیدا کردند که درون آن بیش از 2,600 سکه نقره پنهان شده بود.
این کوزه در نزدیکی کرملین تاریخی شهر و داخل گودالی کمعمق قرار داشت. پژوهشگران مؤسسه باستانشناسی آکادمی علوم روسیه، آن را کوزهای کوچک، ظریف و سفالی با پوشش رنگی توصیف کردهاند.
گنج اصلی داخل ظرف قرار داشت. گروه کاوش بیش از 2,600 سکه نقره موسوم به دِنگا را از آن بیرون آورد که بزرگترین مجموعه دستنخورده سکههای نیمه نخست قرن پانزدهم است که تاکنون در روسیه کشف شده است.
مؤسسه باستانشناسی روسیه اعلام کرد:
اندازه قابل توجه این گنجینه کشفشده امیدواری زیادی ایجاد میکند که این مجموعه منحصربهفرد بتواند ترکیب دقیق پولهای در گردش در قلمرو کولومنا، بخشی از دوکنشین بزرگ مسکو، را در زمان پنهان شدن گنج نشان دهد.
به گفته پژوهشگران، وقتی یک مجموعه کامل از سکههایی که در یک زمان مشخص کنار یکدیگر در گردش بودهاند پیدا میشود، متخصصان سکهشناسی میتوانند با دقت بیشتری مشخص کنند چه نوع سکههایی همزمان مورد استفاده قرار میگرفتهاند.
بیشتر سکهها در دوران فرمانروایی یکی از 2 شاهزاده بزرگ مسکو ضرب شدهاند. بخشی از آنها به دوره حکومت واسیلی اول دیمیتریویچ، فرمانروای سالهای 1389 تا 1425، تعلق دارند و گروه دیگر در زمان پسرش، واسیلی دوم واسیلیویچ، که از 1425 تا 1462 حکومت کرد، ساخته شدهاند.
واسیلی دوم در منابع مختلف با لقب واسیلی نابینا یا واسیلی تیره شناخته میشود. بخش عمده گنجینه به سکههای شاهزاده بزرگ اختصاص دارد و تنها تعداد کمی از سکهها توسط شاهزادگان مناطق دیگر ضرب شدهاند.
این موضوع با جایگاه دیرینه کولومنا بهعنوان بخشی از قلمرو مستقیم شاهزاده بزرگ مطابقت دارد و تصویر اقتصادی کمسابقهای از نفوذ گسترده سکههای مسکو در این شهر ارائه میدهد.
سکههایی با طرح پرنده و نمونههای ناشناخته
متخصصان سکهشناسی اعلام کردند بسیاری از سکههای کشفشده مربوط به سالهای پایانی حکومت واسیلی اول هستند. روی این سکهها تصویر یک پرنده دیده میشود و بعضی از نمونهها بسیار کمیاباند.
در قرن پانزدهم، سکهها با قالبهایی که بهصورت دستی تراشیده میشدند ضرب میشدند. به همین دلیل، هر قالب تفاوتهای جزئی با قالبهای دیگر داشت؛ این تفاوت میتوانست در تصویر روی سکه یا حتی نوشتههای آن دیده شود.
پژوهشگران با بررسی این تفاوتها میتوانند قالبهای مشخص را شناسایی کنند و از این طریق، روند تولید سکهها را بازسازی کنند. در گنجینه تازه کشفشده، ویژگیهایی متعلق به قالبهایی دیده شده که پیش از این نمونهای از آنها شناسایی نشده بود. تاکنون پژوهشگران بیش از 350 گونه ناشناخته از سکهها را در همین مجموعه ثبت کردهاند.
علاوه بر این، تعداد چشمگیری از سکههای تولیدشده در خود کولومنا نیز در میان یافتهها وجود دارد. همین موضوع به متخصصان اجازه میدهد مراحل فنی ساخت قالبها را بهتر بازسازی کنند و تصویری دقیقتر از روند ضرب سکه در کولومنا طی دستکم 15 سال به دست آورند. این مجموعه احتمالاً آخرین نمونه شناختهشده از سکههای کولومنا با طرح پرنده را نیز در خود جای داده است.
چه کسی گنج را پنهان کرده بود؟
ارزش بسیار بالای این گنجینه نقرهای نشان میدهد که صاحب آن احتمالاً فردی ثروتمند و متعلق به طبقه بالای جامعه بوده است. او شاید یکی از مقامهای بلندپایهای بوده که برای شاهزاده بزرگ کار میکرده یا ممکن است تاجری موفق بوده باشد.
جدیدترین سکههای موجود در این مجموعه در دوران واسیلی دوم و در نیمه دوم دهه 1420 ضرب شدهاند. به همین دلیل، احتمال میرود گنجینه در همان دوره پنهان شده و سپس برای همیشه رها شده باشد.
در فاصله سالهای 1425 تا 1427، موجی از بیماری همهگیر منطقه را دربر گرفت. با توجه به زمان ضرب آخرین سکهها، احتمال دارد صاحب گنج نیز قربانی این بیماری شده باشد و هیچکس از محل مخفی شدن دارایی او اطلاع نداشته است.
اکنون پس از گذشت حدود 6 قرن، این ثروت مدفون دوباره به دست باستانشناسان رسیده و اطلاعات ارزشمندی درباره اقتصاد، تولید سکه و زندگی مردم کولومنا در قرن پانزدهم در اختیار پژوهشگران قرار داده است.
