خواص جوانه گندم برای سلامتی

جوانه گندم، یک ابر خوراک همه کاره و منبع عالی از فیبر است. خواص جوانه گندم و پودر آن بسیار زیاد است و عمدتاً به مواد مغذی آن مربوط می‌شود. افزودن این خوراک به رژیم غذایی می‌تواند به طور قابل توجهی میزان دریافت مواد مغذی را افزایش داده و سلامت کلی آن را بهبود بخشد. این ماده حاوی آنتی‌اکسیدان‌هایی است که به درمان بسیاری از بیماری‌ها کمک کرده و ممکن است در پیشگیری از بیماری‌ها نیز موثر باشد.

جوانه گندم از نظر ارزش غذایی بسیار غنی است و به‌عنوان یک مکمل غذایی مفید شناخته می‌شود. این ماده منبع خوبی از پروتئین‌های گیاهی، فیبر و چربی‌های سالم است و همچنین مواد معدنی مهمی مثل منیزیم، روی، تیامین، فولات، پتاسیم و فسفر را تأمین می‌کند.

بر اساس نظر سازمان ایمنی غذایی اروپا (EFSA)، شواهد کافی وجود دارد که نشان می‌دهد روغن جوانه گندم می‌تواند به کنترل سطح کلسترول کمک کند. با این حال، برای برخی ادعاها مثل جلوگیری از پیری زودرس پوست، کاهش فشار خون، بهبود عملکرد مغز یا کمک به هضم، هنوز شواهد علمی کافی وجود ندارد. در این مقاله، به بررسی خواص جوانه گندم، فواید آن برای سلامتی، ارزش غذایی و نحوه مصرف آن خواهیم پرداخت. ادامه مطلب را از دست ندهید.

جوانه گندم چیست؟

جوانه گندم یکی از سه بخش دانه گندم است که دو بخش دیگر آن سبوس و آندوسپرم (Endosperm) هستند. جوانه گندم به گیاه کمک می‌کند تا تکثیر شود و دانه‌های جدید تولید کند. در طول فرایند آسیاب کردن، جوانه گندم از آندوسپرم جدا می‌شود و می‌تواند یک افزودنی عالی برای رژیم غذایی شما باشد.

در ادامه این جوانه ها بعد از خشک شدن به پودر تبدیل می شوند و شما می‌توانید پودر جوانه گندم را به اسموتی‌ها، شیک‌های پروتئینی، مافین‌ها و نان‌های مورد علاقه‌تان اضافه کنید.

جوانه گندم چه ویتامین هایی دارد؟

جوانه گندم منبع غنی از انواع ویتامین‌هاست و به‌ویژه مقدار زیادی ویتامین E دارد که به‌عنوان یک آنتی‌اکسیدان قوی از سلول‌های بدن محافظت می‌کند. همچنین دارای چندین ویتامین از گروه B مانند تیامین (B1)، ویتامین B6 و اسید فولیک (B9) است که در تولید انرژی، سلامت مغز و خون‌سازی نقش دارند. علاوه بر این، مقدار کمی ویتامین A نیز در آن یافت می‌شود. به‌طور کلی، این ترکیب ویتامینی باعث می‌شود جوانه گندم به تقویت سیستم ایمنی، بهبود عملکرد بدن و حفظ سلامت عمومی کمک کند.

بر اساس گزارش وزارت کشاورزی ایالات متحده، هر ۱۰۰ گرم جوانه گندم خام حاوی مواد مغذی زیر است:

خواص جوانه گندم و پودر آن برای سلامتی

جوانه گندم علاوه بر مواد مغذی فراوان، سدیم، روی، اسید فولیک و آنتی‌اکسیدان‌هایی دارد که به حفظ سلامتی بدن کمک می‌کنند. فواید این پودر از تقویت قلب تا کاهش خطر ابتلا به دیابت گسترده است. مهمترین خواص جوانه گندم عبارتند از:

در ادامه، این فواید را به طور مفصل بررسی می‌کنیم:

بهبود سلامت قلب

مغز گندم سرشار از فیتواسترول‌هاست. این مواد شبیه کلسترول هستند و خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضد التهابی دارند. بدن ما نمی‌تواند فیتواسترول تولید کند و باید از طریق رژیم غذایی تامین شود. پودر جوانه گندم ممکن است خطر بیماری‌های قلبی عروقی را کاهش دهند.

یک مطالعه توسط دانشکده بهداشت عمومی هاروارد (ایالات متحده) نشان داد که مصرف روزانه غلات کامل (که شامل سبوس و مغز گندم است) ممکن است خطر بیماری قلبی عروقی را کاهش دهد. علاوه بر این، اکتاکوزانول (یک ماده شیمیایی گیاهی) در مغز گندم می تواند به کاهش سطح کلسترول LDL کمک کند. مغز گندم همچنین حاوی اسیدهای چرب امگا ۳ است که خطر مرگ ناگهانی ناشی از بیماری قلبی و مرگ و میر ناشی از همه علل را در افراد مبتلا به این بیماری‌ها کاهش می‌دهد.

کاهش خطر دیابت

مصرف غذاهای غنی از فیبر غذایی می تواند به تنظیم سطح قند خون کمک کند. همچنین، مطالعه ای که توسط دانشگاه لوند (سوئد) انجام شده است نشان داده که فیبر غذایی ممکن است سطح کلسترول LDL و گلوکز خون ناشتا را کاهش دهد.

علاوه بر این، گزارش شده است که وجود اسید آلفا-لینولنیک در پودر جوانه گندم مقاومت به انسولین را کاهش می دهد. همه این عوامل در نهایت می توانند به کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ کمک کنند.

کاهش خطر ابتلا به سرطان

مطالعات نشان می‌دهند که عصاره جوانه گندم (آوِمار) فعالیت ضد سرطانی دارد. این عصاره ممکن است فعالیت سلول‌های کشنده طبیعی (NK) را تحریک کرده و آپوپتوز (مرگ برنامه‌ریزی شده سلول‌های توموری) را القا کند.

بررسی منتشر شده در مجله Nutrients نشان می‌دهد که این عصاره جوانه گندم تخمیر شده ممکن است یک ترکیب موثر در درمان سرطان باشد. مشخص شده است که آوِمار سلول‌های سرطانی را از قند (که برای زنده ماندن به آن نیاز دارند) محروم کرده و آنها را برای حمله سیستم ایمنی آشکار می‌کند.

علاوه بر این، فعالیت ضد تکثیری آوِمار در درمان بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ موثر بوده است. با این حال، برای درک این فایده در انسان، مطالعات بیشتری لازم است.

افزایش سلامت عضلات

پودر جوانه گندم یکی از بهترین منابع پروتئین گیاهی است. همراه با ویتامین‌های B و E (موجود در گندم)، ممکن است به ساخت و ترمیم عضلات کمک کند. همچنین، یک بررسی منتشر شده در مجله بین‌المللی علوم مولکولی نشان می‌دهد که مصرف غذاهای غنی از ویتامین E باعث افزایش توده عضلانی و کاهش سایر بیماری‌های مرتبط با افزایش سن می‌شود.

با این حال، مطالعات بیشتری برای درک این مزیت توکوفرول‌ها در افراد مسن مبتلا به سارکوپنی (کاهش توده عضلانی مرتبط با افزایش سن) ضروری است.

رفع جوش و جوان سازی پوست

فرولات، یک ترکیب فعال فنلی در پودر جوانه گندم، ممکن است روند پیری را کند کند (با سرکوب بیان ژن های مرتبط با پیری) و جوش های صورت را از بین ببرد. علاوه بر این، ویتامین E موجود در جوانه ممکن است از پوست شما در برابر آسیب رادیکالهای آزاد محافظت کند.

همچنین ممکن است خواص محافظت در برابر نور و ضد پیری داشته باشد و به کاهش آسیب پوست کمک کند. در واقع، کرم های مرطوب کننده ممکن است تا ۵۰ درصد روغن جوانه داشته باشند زیرا دارای خواص مرطوب کنندگی هستند.

کاهش علائم یائسگی

به نظر می رسد که خواص ضد التهابی جوانه گندم برای زنان می تواند به کاهش شدت دردهای دوره قاعدگی کمک کند. مصرف روزانه سه کپسول ۴۰۰ میلی گرمی عصاره آن – از روز شانزدهم دوره قاعدگی تا روز پنجم دوره بعدی قاعدگی به مدت دو ماه متوالی – نتایج مثبتی نشان داده است (۱۸). عصاره این پودر همچنین ممکن است علائم عمومی، روانشناختی و جسمی سندرم پیش از قاعدگی (PMS) را تسکین دهد.

کمک به کاهش وزن و لاغری

پودر جوانه گندم سرشار از فیبر است و حدود ۱۳.۲ گرم فیبر در هر ۱۰۰ گرم از آن وجود دارد. تحقیقات نشان می‌دهند که افزایش مصرف فیبر در یک رژیم غذایی کم کالری ممکن است به کاهش وزن در افراد چاق یا دارای اضافه وزن کمک کند. یک مطالعه حیوانی روی موش‌ها نشان داده است که مصرف این پودر به تنهایی نسبت به مصرف آن همراه با آنتی‌بیوتیک‌ها مؤثرتر است و منجر به کاهش قابل‌توجه در مصرف غذا، وزن بدن و توده چربی می‌شود.

برای کاهش وزن با مصرف جوانه گندم، می‌توانید جوانه را به اسموتی‌ها، جو دوسر و سالادهای خود اضافه کنید. فیبر موجود در آن می‌تواند به شما احساس سیری بدهد و تردی خاصی به غذایتان اضافه کند. البته باید به این نکته توجه داشت که مصرف این ماده در یک رژیم غذایی سالم و در کنار ورزش می تواند به کاهش وزن کمک کند.

جلوگیری از لخته‌شدن خون

لخته‌شدن خون یکی از خطرناک‌ترین مشکلاتی است که انسان را در تمامی سنین تهدید می‌کند، چراکه در بسیاری از بیماری‌های مختلف قلبی و عروقی همچون سکته مغزی و حمله قلبی نقش زیادی دارد. متخصصان تغذیه پیشنهاد می‌کنند غذاهای مغذی و غلات کامل مانند جوانه گندم را در رژیم غذایی خود بگنجانید تا با مصرف آن‌ها وضعیت گردش خون در عروق خونی منقبض‌شده را بهبود ببخشید.

غذاهای غنی‌شده از دانه جوانه گندم، منبع طبیعی مواد معدنی مختلف دیگری مانند مس، روی، پتاسیم و… نیز هستند که با عوامل مبارزه‌کننده خود مانع از لخته‌شدن خون در رگ‌های شما و بروز مشکلات جدی‌تر می‌شوند. همچنین این مواد معدنی باعث می‌شوند خون در تمامی نقاط بدن بدون ایجاد مانعی حرکت کند و فرایند خون‌رسانی به بهترین شکل ممکن انجام شود. توصیه می‌شود حتما سالانه برای بررسی وضعیت قلب و عروق خود به پزشک متخصص مراجعه کنید.

خواص جوانه گندم در طب سنتی

در طب سنتی، جوانه گندم را غذایی با طبع معتدل و مایل به گرم می‌دانند که به تقویت قوای عمومی بدن، افزایش انرژی و رفع ضعف کمک می‌کند. گفته می‌شود مصرف آن باعث تقویت سیستم ایمنی، بهبود عملکرد دستگاه گوارش و کمک به خون‌سازی می‌شود و به‌دلیل داشتن مواد مغذی فراوان، برای تقویت مو، شادابی پوست و کاهش خستگی نیز مفید است. همچنین در منابع طب سنتی به نقش آن در کمک به افزایش وزن در افراد لاغر و بهبود بنیه بدن اشاره شده و مصرف منظم آن را برای حفظ تعادل مزاج و افزایش نشاط توصیه می‌کنند.

پودر جوانه گندم را با چی بخوریم؟

برای بهره مندی از خواص جوانه گندم می توانید آن را به شکل های مختلف به رژیم غذایی خود اضافه کنید:

• روی غلات سرد یا گرم یا ماست بریزید.
• به اسموتی اضافه کنید یا روی کره بادام زمینی بپاشید.
• به مافین یا خورش اضافه کنید.
• با خمیر پنکیک یا وافل مخلوط کنید.
• به سوپ مورد علاقه‌تون اضافه کنید.
• روی دسرها یا خورش‌ها به عنوان پودر ادویه استفاده کنید.
• به خمیر پیتزا اضافه کنید.
• برای افزایش ارزش غذایی به پنکیک اضافه کنید.
• در گوشت چرخ کرده استفاده کنید
• در دستور پخت نان مورد علاقه‌ استفاده کنید.
• روی ماست یونانی بپاشید تا طعم آجیلی داشته باشد.
• به مواد میانی و پوسته پای اضافه کنید تا طعم آجیلی داشته باشد.
• به عنوان تزئین برای ماهی یا مرغ پخته استفاده کنید.
• سالاد جوانه گندم درست کنید.

عوارض مصرف جوانه گندم

به طور کلی، مصرف جوانه گندم به هر شکلی بی خطر است. با این حال، سبوس گندم کالری بالایی دارد و ممکن است باعث افزایش وزن شود. بنابراین، به مقدار مصرف خود توجه کنید. این موضوع برای افرادی که رژیم کم کربوهیدرات دارند نیز صدق می‌کند.

همچنین، اگر به حسایت به گلوتن دارید، از مصرف سبوس گندم خودداری کنید. برخی افراد ممکن است پس از مصرف سبوس گندم، عوارض جانبی خفیفی مانند اسهال، تهوع، نفخ و سرگیجه را تجربه کنند. بنابراین، اگر هر یک از این عوارض جانبی را تجربه کردید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

کلام آخر:

جوانه گندم یک محصول جانبی مغذی و سرشار از فیبر غذایی، پروتئین، کربوهیدرات، ویتامین، مواد معدنی و بسیاری از ترکیبات زیست فعال مفید است. فواید جوانه گندم از تقویت سلامت قلب و عملکرد مغز تا بهبود توده عضلانی گسترده است. همچنین برای سلامت پوست و مو مفید است و ممکن است پیری زودرس را به تاخیر بیندازد.

می‌توانید با افزودن آن به اسموتی‌ها، شیک‌ها و محصولات پخته شده از خواص جوانه گندم بهره‌مند شوید. با این حال، از مصرف بیش از حد آن خودداری کنید زیرا ممکن است مدیریت وزن را مختل کند و باعث افزایش وزن یا تأثیر منفی بر افرادی با حساسیت به گلوتن شود. بنابراین، مصرف آن را محدود کنید و در صورت بروز هرگونه عارضه جانبی، به پزشک مراجعه کنید.

سوالات متداول مقاله خواص جوانه گندم:

منابع:

• www.sciencedirect.com
• www.ncbi.nlm.nih.gov/labs
• www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc