روغن بذر کتان، روغنیست که از دانه کتان گرفته میشود. این روغن منبع خوبی از یک اسید چرب امگا ۳ ضروری به نام آلفا لینولنیک اسید ( ALA ) است. به نظر میرسد آلفا لینولنیک اسید و سایر مواد شیمیایی موجود در روغن بذر کتان تورم را کاهش میدهند به همین دلیل است که برخی افراد از خواص روغن کتان برای درمان بیماری هایی که شامل التهاب هستند مانند آرتریت روماتوئید استفاده میکنند.
روغن بذر کتان برای بیماری های قلبی، فشار خون بالا، سطح بالای کلسترول یا سایر چربی ها (لیپیدها) در خون (هیپرلیپیدمی) و بسیاری از بیماری های دیگر استفاده میشود اما هیچ شواهد علمی خوبی برای تأیید این کاربردها وجود ندارد. در این مقاله میخواهیم به بررسی خواص روغن کتان بپردازیم و ببینیم آیا روش خاصی برای مصرف روغن کتان برای لاغری وجود دارد یا خیر.
روغن کتان چیست و چگونه به دست می آید؟
روغن بذر کتان نوعی روغن گیاهی است که از دانه های گیاه کتان استخراج میشود. این روغن منبع بسیار غنی از مواد مغذی به ویژه اسیدهای چرب امگا ۳ مانند آلفا لینولنیک اسید (ALA) است. در حالی که دانههای کتان اغلب به دلیل محتوای فیبرشان به صورت کامل یا آسیاب شده مصرف میشوند این روغن روشی ساده تر و مؤثرتر برای به دست آوردن امگا ۳ موجود در دانه ها ارائه میدهد.
این روغن از طریق فرآیند پرس سرد از دانههای کتان رسیده استخراج میشود و به صورت مایع و کپسول روغن بذر کتان موجود است. هنگامی که آن را مصرف میکنیم بدن ما ALA را به اسیدهای چرب ضروری مانند اسید دوکوزاهگزانوئیک (DHA) و اسید ایکوزاپنتانوئیک (EPA) تبدیل میکند که برای سلامت جسمی و روانی ما ضروری هستند.
خواص روغن کتان
دانههای کتان به خاطر فواید فراوانشان برای سلامتی از جمله تأمین دوز کافی پروتئین و فیبر، کاهش اشتها و کمک به کنترل وزن شناخته شدهاند. با توجه به مشخصات مواد مغذی بی نظیرشان جای تعجب نیست که روغن کتان نیز سرشار از فواید سلامتی مشابه باشد. این روغن مفید برای سلامتی کاربردهای متنوعی دارد؛ از آشپزی گرفته تا مراقبت از پوست و غیره. در ادامه با مهمترین خواص روغن کتان آشنا خواهید شد:
روغن کتان برای پوست
برخی شواهد نشان میدهد که مصرف مکمل های بذر کتان به دلیل اسیدهای چرب امگا ۳ موجود در آنها می تواند ظاهر و سلامت پوست را بهبود بخشد.
یک کارآزمایی بالینی ۱۲ هفته ای افرادی را که روغن بذر کتان (چهار کپسول ۵۵۵ میلی گرمی در روز) مصرف میکردند با افرادی که روغن گلرنگ (چهار کپسول ۵۶۰ میلی گرمی در روز) مصرف میکردند را مقایسه کرد. گروه روغن بذر کتان علائمی همچون کاهش حساسیت پوست، زبری پوست، پوسته پوسته شدن و از دست دادن آب را نشان دادند. این گروه همچنین پوستی نرم تر و مرطوب تر داشتند.
بذر کتان همچنین فوایدی برای بهبود زخم به دنبال داشت. یک کارآزمایی نشان داد وقتی بیماران مبتلا به زخم پای دیابتی، ۱۰۰۰ میلی گرم اسیدهای چرب امگا ۳ را از مکمل های روغن بذر کتان دو بار در روز به مدت ۱۲ هفته مصرف کردند در مقایسه با گروه کنترل، توانستند طول و عمق زخم ها را کاهش دهند.
خواص روغن کتان برای رحم
از آنجا که لیگنان های متعادل کننده هورمون و استروژن های گیاهی (فیتواستروژن ها=) موجود در روغن بذر کتان به تثبیت نسبت استروژن – پروژسترون در زنان کمک میکنند، میتوانند اثرات مفیدی بر چرخه قاعدگی داشته باشند. روغن بذر کتان همچنین ممکن است عملکرد رحم را بهبود بخشد و در نتیجه مشکلات باروری را درمان کند. علاوه بر این نشان داده شد که اسیدهای چرب ضروری موجود در روغن بذر کتان، تولید پروستاگلاندین ها )مواد شبه هورمونی که در صورت ترشح بیش از حد در دوران قاعدگی میتوانند باعث خونریزی شدید مرتبط با اندومتریوز شوند( را مسدود میکنند.
خواص روغن کتان برای مردان
مهمترین خواص روغن کتان برای مردان عبارتند از:
سلامت پروستات
مراقبت از سلامت پروستات با افزایش سن اهمیت بیشتری پیدا میکند و روغن بذر کتان نیز میتواند در این زمینه مفید باشد. برخی تحقیقات ALA موجود در روغن بذر کتان را با پتانسیل تأثیرگذاری بر التهاب و عملکرد هورمون های مرتبط با پروستات مرتبط دانسته اند. پاسخ طبیعی بدن به التهاب مزمن میتواند به مرور زمان بر بافت پروستات تأثیر بگذارد. روغن بذر کتان با پشتیبانی از پاسخ التهابی کمتر ممکن است به حفظ عملکرد طبیعی پروستات کمک کند.
تعادل تستوسترون
هورمونها بخش بزرگی از عملکرد بدن – انرژی، قدرت، تمرکز و حتی خلق و خو – را کنترل میکنند. برای مردان تعادل تستوسترون برای حفظ هوشیاری و فعالیت مهم است. روغن بذر کتان با چربی های سالم و محتوای آنتی اکسیدانی خود در حفظ ثبات بیشتر نقش دارد. نشان داده شده است که امگا ۳ بر تولید هورمون تأثیر میگذارد و به تنظیم سطح کورتیزول کمک میکند. با تعادل بهتر هورمون مدیریت استرس، حفظ توده عضلانی و احساس ثبات بیشتر در طول روز آسان تر میشود.
افزایش قدرت باروری
باروری مردان تحت تأثیر عوامل زیادی از جمله سطح هورمون ها، استرس و التهاب قرار دارد. روغن بذر کتان با تقویت تعادل تستوسترون و پشتیبانی از جریان خون سالم که هر دو در سلامت باروری نقش دارند، پشتیبانی طبیعی در این زمینه ارائه میدهد. برخی مطالعات نشان میدهند که اسیدهای چرب امگا ۳ ممکن است به بهبود کیفیت و تعداد اسپرم کمک کنند. اگرچه روغن بذر کتان به تنهایی مشکلات باروری را برطرف نمیکند اما در رویکرد وسیع تری به سلامت برای مردانی که به دنبال حمایت از سیستم تولید مثل خود از طریق منابع غذایی هستند جای میگیرد.
روغن کتان برای لاغری شکم
روغن کتان میتواند به طور غیرمستقیم به لاغری شکم کمک کند، اما یک چربیسوز جادویی نیست. التهاب مزمن به شدت با ذخیره چربی – به خصوص در اطراف شکم – مرتبط است. تحقیقات نشان میدهد که مصرف اسیدهای چرب امگا ۳ میتواند به بدن در موارد زیر کمک کند:
- کاهش التهاب داخلی
- بهبود حساسیت به انسولین
- پشتیبانی از عملکرد بهتر متابولیک
پاسخ بهتر به انسولین برابر است با ذخیره چربی کمتر در ناحیه شکم. بنابراین اگرچه روغن بذر کتان مستقیماً چربی را نمیسوزاند اما به ایجاد شرایطی کمک میکند که بدن چربی کمتری ذخیره کند.
از آنجایی که روغن بذر کتان فاقد فیبر است مانند دانه های کامل کتان برای تسکین یبوست یا پاکسازی روده عمل نمیکند. با این حال چربی های امگا ۳ به بهبود حرکات روده، هضم روان و پشتیبانی از میکروبیوم سالم کمک میکنند – این اغلب نفخ را کاهش میدهد که بسیاری از افراد آن را با چربی شکم اشتباه میگیرند.
این کاهش چربی واقعی نیست اما قطعاً یک بهبود قابل مشاهده است. چربیهای سالم مانند چربیهای موجود در روغن بذر کتان به موارد زیر کمک میکنند:
- شما را برای مدت طولانیتری سیر نگه میدارند
- هوسهای غذایی را کاهش میدهند
- ند خون را تثبیت میکنند
وقتی دائماً در حال خورده خوری نباشید کالری دریافتی به طور طبیعی کاهش مییابد – که میتواند منجر به کاهش تدریجی چربی شود. اما باز هم این یک حمایت غیرمستقیم است، نه “آب کردن چربی شکم”.
امگا ۳ در متعادل کردن هورمونهای مرتبط با موارد زیر نقش دارد:
- استرس
- خلق و خو
- اشتها
- ذخیره چربی
کورتیزول بالا (هورمون استرس) به دلیل تشویق به تجمع چربی در اطراف معده بد نام است. روغن بذر کتان با پشتیبانی از تعادل هورمونی بهتر، به بدن کمک میکند تا از حالت ذخیره استرس خارج شود. کبد نقش بزرگی در متابولیسم چربی ایفا میکند. نشان داده شده است که امگا ۳ از طریق موارد زیر از سلامت کبد پشتیبانی میکند:
- کاهش تجمع چربی
- پشتیبانی از عملکردهای سم زدایی
- بهبود اکسیداسیون اسیدهای چرب
- کبد سالمتر = متابولیسم بهتر چربی.
طریقه مصرف روغن کتان برای لاغری
روغن بذر کتان به عنوان بخشی از یک برنامه روتین که از هضم، متابولیسم، هورمون ها و التهاب پشتیبانی میکند بهترین عملکرد را دارد. در اینجا روش صحیح مصرف آن آمده است:
زمان مناسب برای مصرف بذر کتان را پیدا کنید
بهترین زمان مصرف روغن بذر کتان بسته به هدفتان، میتواند صبح یا شب باشد. برای کنترل اشتها و ایجاد انرژی پایدار، صبح ها ۱ قاشق چایخوری از آن را همراه با صبحانه مصرف کنید. این کار شما را برای مدت طولانیتری سیر نگه میدارد و هوسهای غذایی را در طول روز کاهش میدهد.
اما برای تعادل هورمونی و کنترل التهاب ۱ قاشق چای خوری از آن را بعد از شام مصرف کنید.
آن را با غذاهای مناسب و مکمل ترکیب کنید
روغن بذر کتان به خوبی با غذاهایی که هضم و سلامت متابولیک را بهبود میبخشند جفت میشود. در اینجا ترکیبات مفید برای چربی شکم آورده شده است:
روغن بذر کتان + آب لیمو
ابتدا روغن بذر کتان مصرف کنید، سپس بعد از ۱۰ دقیقه آب لیمو بنوشید. این کار فواید زیر را به دنبال دارد:
- هضم بهتر
- کاهش نفخ
- بهبود حرکات روده.
روغن بذر کتان + اسموتی
این محبوب ترین انتخاب است؛ چرا که انرژی طولانی مدت ایجاد کرده و هوسهای غذایی را کاهش میدهد. می توانید از بذر کتان با موارد زیر استفاده کنید:
- موز یا انواع توت
- ماست یا شیر گیاهی
- ۱ قاشق چای خوری روغن بذر کتان
روغن بذر کتان + سالاد
روغن بذر کتان همراه با سالاد یک ترکیب عالی برای کنترل اشتها است. چرا که منبع چربی های سالم و فیبر است. فقط آن را روی سالادهایی مانند موارد زیر بریزید:
- خیار
- گوجه فرنگی
- کاهو
- نخود
- جوانه
روغن بذر کتان + ماست یونانی
ترکیب بذر کتان با ماست یونانی یک میان وعده عالی برای اواسط صبح یا عصر است که به موارد زیر کمک میکند:
- سلامت روده
- هضم
- سیری
کلام آخر:
روغن بذر کتان سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ است که فواید زیادی همچون کاهش فشار خون و بهبود نظم اجابت مزاج برای سلامتی دارد. روغن بذر کتان را میتوان به روشهای مختلفی استفاده کرد. میتوان آن را به عنوان جایگزینی برای انواع دیگر روغنها استفاده کرد، آنها را به غذاها اضافه کرد یا روی پوست و مو مالید. اضافه کردن فقط یک یا دو وعده روغن بذر کتان به برنامه روزانه آسان است و میتواند فواید بیشماری برای سلامت کلی شما داشته باشد. با این حال روغن کتان برای لاغری شکم به صورت مستقیم تاثیر گذار نیست.
سوالات متداول مقاله خواص روغن بذر کتان:
۱- آیا روغن بزرک همان روغن کتان است؟
بله روغن کتان را با نام روغن بزرک نیز میشناسند.
۲- آیا میتوان از روغن کتان برای ماساژ استفاده کرد؟
روغن بذر کتان برای تغذیه و مرطوب کردن پوست در طول ماساژ روغنی عالی است.
منابع:
- https://www.verywellhealth.com
- https://www.webmd.com
- https://www.healthline.com
- https://nutrabay.com
