رژیم غذایی سادهای که بدون گرسنگی کشیدن به کاهش وزن و افزایش طول عمر کمک میکند
پژوهشهای جدید نشان میدهند رژیمی که بدن را در شرایطی شبیه روزهداری قرار میدهد، میتواند بدون نیاز به محدودیتهای غذایی سختگیرانه، مزایای قابلتوجهی برای سلامتی داشته باشد.
رژیم غذایی شبیهساز روزهداری (Fasting-Mimicking Diet یا FMD) در سالهای اخیر توجه پژوهشگران حوزه طول عمر را به خود جلب کرده است. نتایج مطالعات انسانی جدیدتر نیز شواهد امیدوارکنندهای درباره تأثیر این رژیم بر کاهش التهاب، بهبود سلامت متابولیک و مقابله با برخی بیماریهای مرتبط با افزایش سن ارائه میکنند.
این رژیم برخلاف روزهداری سنتی، افراد را مجبور نمیکند برای مدت طولانی غذا نخورند؛ در عوض، برنامه غذایی کمکالری و عمدتاً گیاهی را دنبال میکنند که بدن را به وضعیت متابولیکی مشابه روزهداری میبرد. نکته مهم این است که شواهد علمی درباره اثربخشی این روش، بهخصوص در مطالعات انسانی، طی دو سال گذشته پیشرفت چشمگیری داشتهاند.
رژیم FMD معمولاً شامل پنج روز تغذیه با مواد غذایی گیاهی و کمکالری در هر ماه میشود؛ این برنامه اغلب برای سه ماه متوالی دنبال میشود. ترکیب غذایی آن نیز بهطور تقریبی شامل ۴۵ درصد چربیهای سالم، ۴۵ درصد کربوهیدراتهای پیچیده و ۱۰ درصد پروتئین است. حبوبات و توفو از جمله منابع پروتئینی مورد استفاده در این رژیم محسوب میشوند.
یکی از مطالعات مهم اولیه درباره این رژیم در سال ۲۰۱۹ منتشر شد؛ پژوهشگران در آن زمان دریافتند که دورههای متناوب رژیم شبیهساز روزهداری میتوانند بر مجموعهای از شاخصهای متابولیک و عوامل خطر مرتبط با بیماریهای ناشی از افزایش سن تأثیر مثبت بگذارند. بهویژه، کاهش التهاب و مقابله با مشکلات مرتبط با پیری از جمله نتایج امیدوارکننده این پژوهش بودند.

در یک مقاله مروری جامع در سال ۲۰۲۵، پژوهشگران نیز به نتایج امیدوارکننده اما همچنان متناقض مطالعات انسانی درباره تأثیر FMD بر سلامت متابولیک اشاره کردند. به اعتقاد آنها، افراد دارای شاخص توده بدنی (BMI) بالاتر و اختلالات متابولیک شدیدتر ممکن است مزایای بیشتری از این رژیم دریافت کنند.
این پژوهشگران همچنین تأکید کردند که برای درک بهتر اثرات رژیم FMD، به مطالعات طولانیمدتتر با تعداد شرکتکنندگان بیشتر نیاز داریم. بررسی تأثیر این روش در گروههای سنی مختلف و مقایسه نتایج میان زنان و مردان نیز میتواند به ارائه توصیههای تغذیهای متناسب با شرایط هر فرد کمک کند.
کریستی آرتز، پزشک و معاون بخش سلامت جامع مرکز پزشکی کانر در بیمارستانهای دانشگاهی، در توضیح سازوکار احتمالی این رژیم گفت مواد مغذی موجود در آن میتوانند فعالیت برخی مسیرهای حسگر مواد مغذی در بدن را کاهش دهند. به بیان دیگر، بدن با دریافت این سیگنال که مواد غذایی در دسترس محدود شدهاند، واکنشهایی را فعال میکند که احتمالاً به کاهش التهاب و بهبود حساسیت به انسولین کمک میکنند.
او همچنین به فرایندی به نام اتوفاژی (Autophagy) اشاره کرد؛ سازوکاری طبیعی که طی آن سلولها اجزای آسیبدیده یا فرسوده خود را شناسایی و تجزیه میکنند. به گفته آرتز، روزهداری میتواند سیگنال قدرتمندی برای فعالسازی این فرایند باشد و به حذف سلولهای پیر یا آسیبدیدهای کمک کند که ممکن است در ایجاد التهاب نقش داشته باشند.
در مجموع، افزایش شواهد علمی درباره مزایای احتمالی رژیم شبیهساز روزهداری، آن را به یکی از موضوعات مهم تحقیقات حوزه طول عمر تبدیل کرده است. بااینحال، هرچند اجرای این رژیم در مقایسه با برخی روشهای تغذیهای آسانتر به نظر میرسد، هنوز برای تأیید قطعی تمام مزایای ادعاشده به پژوهشهای گستردهتری نیاز داریم.