نیاکان انسانی چگونه در جزیرهای پر از اژدهای کومودو دوام آوردند | دیجینوی
از زمانی که در سال ۲۰۰۳ بقایای نخستین نمونه شناختهشده از انسان پیشاتاریخی شبیه هابیت با نام هومو فلورسیئنسیس در جزیره فلورس اندونزی کشف شد، پژوهشگران انسانشناسی همواره درباره شیوه زندگی و ویژگیهای این گونه باستانی بحث کردهاند.
پرسشهایی مانند این که این انسانها تا چه اندازه کوچک بودند، آیا واقعا گونهای مستقل محسوب میشدند و چه غذاهایی مصرف میکردند، سالهاست موضوع تحقیقات مختلف بوده است. یافتهها نشان میدهد که قد آنها بسیار کوتاه بوده، به احتمال زیاد گونهای جداگانه به شمار میآمدهاند و گاهی جانورانی مانند موشهای غولپیکر را نیز میخوردهاند.
ردپای شکار یا لاشهخواری
اکنون گروهی بینالمللی از دانشمندان که با برنامه منشأ انسان مؤسسه اسمیتسونین در واشینگتن همکاری دارند، به این نتیجه رسیدهاند که این انسانهای کوچک احتمالا بیش از آنکه شکارچی باشند، از لاشه حیوانات تغذیه میکردند. پژوهشگران با بررسی آثار بهجامانده از حملات شکارچیان روی استخوانهای گونهای کوچک و منقرضشده از خویشاوندان فیلهای امروزی به نام استگودون فلورنسیس اینسولاریس دریافتند که هومو فلورسیئنسیس احتمالا پس از حمله اژدهای کومودو به شکار، از باقیمانده گوشت آن استفاده میکرده است. انجمن آمریکایی پیشبرد علوم این کشف را با وعده غذای دوم مشهور هابیتهای داستانهای The Hobbit مقایسه کرده؛ تشبیهی که نویسنده متن از کنار آن بدون بحث بیشتر عبور میکند.
در عین حال، اهمیت اصلی این یافتهها در آن است که نشان میدهد هومو فلورسیئنسیس احتمالا از نظر رفتاری و فناوری به اندازهای که برخی پژوهشهای پیشین تصور میکردند پیشرفته نبوده. این موضوع احتمال شکار حیوانات بزرگ یا مهارت در استفاده از آتش را که پیشتر برای این گونه مطرح شده بود، تا حد زیادی زیر سؤال میبرد.
شکار اژدها، سهم انسان
ای. گریس ویچ، دیرینانسانشناس، به همراه همکارانش در مقاله جدیدی که روز جمعه در نشریه Science Advances منتشر شد، نوشتند که اژدهای کومودو شکارچیانی فوقالعاده ماهر هستند. آنها با کمین کردن به طعمه حمله میکنند و همچنین به کمک حس بویایی بسیار قوی خود میتوانند بوی لاشههای در حال تجزیه را از فاصله چند کیلومتری تشخیص دهند.
پژوهشگران توضیح دادند که همین توانایی خارقالعاده در پیدا کردن لاشهها باعث میشده هومو فلورسیئنسیس حتی در صورت مرگ طبیعی جانوران بزرگی مانند استگودون نیز به سختی بتواند پیش از رسیدن اژدهای کومودو به گوشت تازه دست پیدا کند، زیرا این خزندگان معمولا زودتر از هر جانور دیگری به لاشه میرسیدند.
ای. گریس ویچ که پژوهشگر پسادکتری مؤسسه اسمیتسونین است، همراه با همکارانش جایگاه خراشهای ایجادشده توسط دندانهای اژدهای کومودو روی استخوانهای فسیلشده استگودون را با رد ابزارهای سنگی ابتدایی بر جای مانده از هومو فلورسیئنسیس مقایسه کردند. برای تفسیر بهتر این آثار که در غار لیانگ بوآ، مهمترین محل کشف بقایای هومو فلورسیئنسیس در جزیره فلورس، به دست آمده بود، آنها رفتار اژدهایان کومودوی امروزی را هنگام خوردن شکار در باغوحش آتلانتا در شهر آتلانتا ایالت جورجیا مشاهده و آزمایش نمودند. نتایج این بررسیها نشان داد که سهم انسانهای کوچک فلورس از لاشهها بسیار ناچیز بوده است.
بخشهای کمارزش لاشه
ویچ و همکارانش اعلام کردند که آثار دندان اژدهای کومودو عمدتا روی قسمتهایی از بدن استگودون دیده میشود که بیشترین حجم گوشت را دارند؛ بخشهایی مانند اندامهای جلویی و عقبی که هنگام تغذیه بیشترین توجه شکارچی را به خود جلب میکنند.
در مقابل، رد ابزارهای هومو فلورسیئنسیس بیشتر روی قسمتهایی از بدن استگودون مشاهده گردید که گوشت چندانی نداشتند. این آثار عمدتا در ناحیه سر، گردن و پاهای این خویشاوند باستانی فیلها دیده شد و نشان میدهد آنها از بقایای کمارزشتر لاشه استفاده میکردند.
آنها آتش را روشن نکردند
ویچ و دیگر اعضای گروه پژوهشی بیش از ۱۰ هزار و ۶۱ قطعه باستانشناسی و سایر یافتههای کشفشده در غار لیانگ بوآ را با دقت بررسی نمودند تا مشخص شود آیا هومو فلورسیئنسیس از آتش استفاده میکرده است یا خیر. اما بررسی لایههای زمینشناسی مربوط به دوره حضور این انسانها که بین حدود ۷۷۴ هزار و ۱۰۰ سال تا ۶۰ هزار سال پیش را در بر میگیرد، نشان داد تمام شواهد مربوط به استفاده از آتش به انسان خردمند، یعنی هومو ساپینس، تعلق دارد.
پژوهشگران در نتیجهگیری خود نوشتند که منطقی است نتیجه بگیریم تمام آثار استفاده از آتش در این محوطه تنها حاصل فعالیت انسان خردمند بوده که از حدود ۴۶ هزار سال پیش تا دوران کنونی در این منطقه حضور داشته است؛ زمانی که مدتها از ناپدید شدن هومو فلورسیئنسیس و استگودون از این منطقه گذشته بود.
با این حال، ویچ و همکارانش تأکید کردند که این پژوهش بعید است به بحثهای موجود پایان دهد، زیرا بسیاری از افراد همچنان مایل هستند باور کنند این انسانهای کوچک و شبیه هابیت زندگی پیچیدهتر و تواناییهای بیشتری داشتهاند. آنها در پایان نوشتند که از همان زمان معرفی هومو فلورسیئنسیس به عنوان گونهای دارای چنین تواناییهای رفتاری، این موضوع همچنان یکی از بحثبرانگیزترین مسائل میان پژوهشگران باقی مانده است.